Black Friday, czyli jak nie wpaść w finansową czarną dziurę

Black Friday, Black Week, Black Month. Mega Rabaty, Super Przeceny, Wielka Wyprzedaż. Sezon na obniżki cen trwa w najlepsze. Ale miliony klientów na całym świecie czekają na jeden, konkretny, dzień – legendarny Black Friday, który wypada w tym roku 29 listopada!  

 

Jednodniowe okazje i zniżki, wydłużone godziny otwarcia punktów handlowych lub darmowe wysyłki rozpalają naszą wyobraźnię do czerwoności. Często okazuje się jednak, że zamiast oszczędzić wydajemy tego dnia znacznie więcej, niż planowaliśmy i… mogliśmy. Jak nie dać się ponieść zakupowemu szaleństwu? Co zrobić, by z łowcy okazji nie stać się nagle ofiarą marketingowych sztuczek?

 

Badania Smartscope pokazują, że określenie Black Friday (Czarny Piątek) zna już 95% Polaków. Na zakupy w Black Friday szykuje się zaś aż 68% mieszkańców naszego kraju; o 9% więcej niż w ubiegłym roku. „Czarnopiątkowi kupujący” dzielą się zasadniczo na: „łowców okazji”, czyli osoby „polujące” na nadzwyczajne przeceny (63%) i osoby specjalnie oszczędzające na ten właśnie dzień (34%). Chociaż popularność zakupów online stale rośnie, aż 73% miłośników Czarnego Piątku planuje tego dnia odwiedzić sklepy osobiście. Wzrost ruchu w Black Friday w porównaniu z innymi piątkami w tym okresie wynosił w minionych latach w Polsce około 20-25%.

 

Jak przetrwać Black Friday i nie wyczyścić konta? Kupujmy, ale rozsądnie i z umiarem

 

  1. Zniżki w Black Friday często są fikcyjne. W 2012 i 2014 dziennikarze Wall Street Journal dokładnie przyjrzeli się cenom w Black Friday na amerykańskim rynku. Dane z obu raportów nie pozostawiały wątpliwości: w Czarny Piątek wcale nie płaci się mniej niż w inne dni roku. Na polskim gruncie podobne badania przeprowadziła w 2017 roku firma Rezultat? Ceny w polskich sklepach spadają w Black Friday średnio tylko o 1,3%. Analizie poddano ceny ponad 4,5 tysiąca najpopularniejszych produktów – w 71% przypadków ceny nie zmieniły się w porywaniu ze „zwykłym” listopadowym piątkiem, w 20% zmalały, a w 8% wręcz wzrosły! Sztuczne wywołanie „efektu promocji” jest nieuczciwą praktyką i łamie prawa konsumenta. Z taką sytuacją mamy do czynienia m.in., gdy
  • sklep zachęca do „promocyjnych zakupów”, chociaż w rzeczywistości ceny nie różnią się od tych sprzed i po promocji;
  • sklep najpierw podnosi cenę (np. dzień przed Black Friday), aby później w ramach promocji obniżyć ją do stanu sprzed podwyżki;
  • promocyjną cenę otrzymuje nieproporcjonalnie mała do skali działalności marki liczba produktów.
  1. Cena odniesienia. W zakupowym szale zapominamy niekiedy o prostej matematyce: Dwa takie same produkty w dwóch różnych sklepach. W sklepie numer 1 produkt przeceniono z 90 zł na 75. W sklepie numer dwa z 80 na 71. Chociaż druga promocja jest korzystniejsza, nasz mózg skoncentruje się tylko na pierwszych cyfrach i podpowie nam zakup w pierwszym sklepie.
  2. Zaplanuj budżet. Nim rozpoczniesz zakupy w Black Friday, zdecyduj, jaką dokładnie sumę możesz tego dnia wydać. Jeśli postanowisz, że będzie to np. 400 zł, staraj się być konsekwentny i nie daj się zwieść pokusom.
  3. Kupuj tylko to, czego naprawdę potrzebujesz. Jeśli kupisz sokowirówkę w promocyjnej cenie, np. za 200 zł zamiast 300, i nigdy jej nie użyjesz, to nie zaoszczędziłeś 100 zł, ale roztrwoniłeś 200! Kupowanie przedmiotów tylko dlatego, że są tanie, to nienajlepszy pomysł.
  4. Czas to też pieniądz. Black Friday = tłumy. Chociaż Czarny Piątek nie prowadzi jeszcze w Polsce do tak dantejskich scen w jak w USA, ogromne kolejki do kas czy przymierzalni na pewno nas nie ominą. W Black Friday zakupy zabiorą nam znacznie więcej czasu niż w inny dzień tygodnia. Tych kilka wystanych w sklepie godzin możesz przecież wykorzystać znacznie przyjemniej i pożyteczniej.
  5. Cena to nie wszystko. Skuszony najniższą ceną, możesz zapomnieć o innych czynnikach, które powinny wpłynąć na Twoją decyzję. Warto zwrócić uwagę np. na to, czy sklep pozwala zawrócić towar bez podawania przyczyny.
  6. Zostań w domu. Black Friday coraz mocniej przenosi się do Internetu. Jeśli wiesz, że nie oprzesz się czarnopiątkowym promocjom, rozważ zakupy online. Z dala od wrzawy łatwiej będzie Ci porównać ceny i wybrać naprawdę najtańszy produkt.
  7. Bądź eko! W Black Friday najczęściej kupujemy elektronikę. Produkty tego rodzaju mają ogromny wpływ na degradację środowiska. Czy nowy smarfon na pewno jest Ci potrzebny już teraz?

Black friday


Skąd się wziął Black Friday?

 

Moda na Black Fridey, czyli Czarny Piątek, przywędrowała do Polski zza Atlantyku mniej więcej w 2015 roku. W Stanach Zjednoczonych Black Friday to nieoficjalna nazwa piątku tuż po Święcie Dziękczynienia, przypadającym obecnie w USA zawsze w czwarty czwartek listopada. Zwyczaj, że to właśnie w ten dzień pojawiają się w sklepach niezwykle przeceny i rozpoczyna się okres przedświątecznych zakupów narodził się na przełomie XIX i XX wieku. Tradycyjną częścią obchodów Świata Dziękczynienia jest uroczysta parada. Pochód najczęściej zamykała platforma ze Świętym Mikołajem. Sponsorami tej zapowiadającej następne wielkie święto dekoracji były zazwyczaj największe w danym mieście domy handlowe. Platformy obwieszczające: „Santa has arrived” czy „Santa is just around the corner” sklepy wykorzystywały także po prostu do reklamowania swoich produktów. I tak powoli przyjęło się, że pierwszy dzień po Święcie Dziękczynienia rozpoczyna sezon bożonarodzeniowych zakupów.

 

„Panie Prezydencie, pomoże nam Pan sprzedawać więcej?”

 

Niepisaną umową między amerykańskimi sklepami stało się to, że przedświąteczna walka o klientów zaczyna się dopiero po Święcie Dziękczynienia. Handlowcom zależało jednak na tym, aby zakupowa gorączka trwała jak najdłużej. Z pomocą przyszedł im nie kto inny jak sam prezydent, Franklin Delano Roosevelt. W 1939 odpisał on dokument, na mocy którego Święto Dziękczynienia – prawdopodobnie najważniejszy dla Amerykanów dzień w kalendarzu – przesunięto z ostatniego czwartku listopada na czwarty czwartek tego miesiąca. Zyskano w ten sposób kilka dodatkowych dni i sporo dolarów na firmowych kontach. Od 2005 roku Black Friday jest w USA najintensywniejszym dniem handlowym w roku. Do szturmu na sklepowe półki za każdym razem przygotowuje się ponad 100 milionów Amerykanów.

 

Dlaczego Czarny Piątek jest czarny?

 

Przymiotnik „czarny” zwykle opisuje dni, które przeszły do historii jako daty różnych tragicznych wydarzeń. Dlaczego więc dzień, w którym masowo odwiedzamy sklepy, a więc okoliczność raczej miła, określamy właśnie tym mianem? Wyjaśnień tej zagadki jest kilka:

  • Nazwa „Czarny Piątek” po raz pierwszy prawdopodobnie pojawiła się na łamach amerykańskiej prasy w 1951 roku. Dziennikarze, piątek po Święcie Dziękczynienia nazwali „czarnym”, ponieważ tego dnia robotnicy masowo robili sobie wolne. Jeden dzień urlopu dawał aż 4 dni wypoczynku, ale też 4 dni zastoju w fabrykach
  • Według innej teorii sformułowanie „Czarny Piątek” powstało w Philadelphii w 1961 roku. Zakupowy szał po Święcie Dziękczynienia przybrał wtedy postać – dobrze nam dziś znanych z telewizyjnych relacji – sklepowych zamieszek. Centra handlowe w Philadelphii szturmowały tak liczne tłumy, że aby zapanować nad sytuacją musiała interweniować miejscowa policja.
  • W latach 80. przyjęło się przekonanie, że nazwę „Black Friday” zawdzięczamy temu, że w księgach rachunkowych amerykańskich sklepów straty zwyczajowo zapisywano czerwonym atramentem, a zyski czarnym. A że w piątek po Święcie Dziękczynienia, inaczej niż w pozostałe dni roku, królował czarny tusz dzień ten postanowiono ochrzcić w taki, a nie inny sposób. 

 

 

Bibliografia:

https://poznan.wyborcza.pl/poznan/7,36001,22669902,black-friday.html

https://www.newsweek.pl/styl-zycia/black-friday-jak-powstal-najwiekszy-dzien-wyprzedazy/2n0ncl0

https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/black-friday-2019-promocja-dwie-trzecie-polskich-internautow-sie-na-nie-szykuje-95-proc-zna-te-nazwe

https://www.huffpost.com/entry/black-friday-spending-tricks_l_5da8c669e4b0b5c9be4b6bf9?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAEYjv2Wt-5iTIikxE9IxQvNLHHKgh_sLTo3JnvG8bzkY6-MKK-tHhXwkeARVU6gHSSO4xI5vDzbawIN4J_8lixxhXaH2uMgBIjwJ4Mi6juduVwbcBpX3kl9yurtG6VsieaDr2n9Rv2HLX7f3oh-AJX76M0UplAU3fLBqMagTf1Te

https://www.popsci.com/top-black-friday-mistakes/

https://atypicalfinance.com/actually-save-money-black-friday/

https://www.wysokieobcasy.pl/Instytut/7,163393,25377945,w-black-friday-nie-kupuj-a-juz-na-pewno-odpusc-sobie-nowego.html?disableRedirects=true

https://www.popsci.com/top-black-friday-mistakes/

https://antyweb.pl/znizki-w-black-friday-w-polsce-to-jednak-sciema-wyniosly-srednio-tylko-13/

https://superbiz.se.pl/wiadomosci/tak-oszukuja-sprzedawcy-promocje-przeceny-falszywe-opakowania-aa-wXDM-96wm-HMAp.html

https://www.infor.pl/prawo/prawa-konsumenta/sprzedaz-towarow/252814,Kiedy-promocje-sa-nieuczciwe.html